Chociaż sauna ma wiele korzyści dla zdrowia, nie jest odpowiednia dla każdego, a pewne warunki medyczne czy choroby wymagają ostrożności lub całkowitego unikania saun. Zrozumienie przeciwwskazań jest równie ważne jak zrozumienie korzyści. Poniższy artykuł napisaliśmy na podstawie ogólnie dostępnej wiedzy, zatem dla pewności skonsultuj się ze swoim lekarzem zanim skorzystasz z sauny.
Bezwzględne przeciwwskazania – unikaj sauny bez konsultacji z lekarzem
Choroby serca i naczyń krwionośnych
- Niedawny zawał mięśnia sercowego (mniej niż 3 miesiące),
- Zakrzepica i zapalenie żył,
- Niestabilna angina pectoris (ból w klatce piersiowej przy najmniejszym wysiłku),
- Ciężka niewydolność serca, zwłaszcza jeśli jest dekompensowana (zalegająca ciecz w płucach/tkankach),
- Zawężenie zastawki aorty (Ciężki aortalny stenosis),
- Niekontrolowane wysokie ciśnienie tętnicze (powyżej 180/110 mmHg).
W tych warunkach ciepło sauny może spowodować szok, zawał czy niebezpieczne arytmie.
Ciąża (pierwszy trymest) – gwałtowne podwyższenie temperatury ciała w pierwszym trymestrze może zwiększyć ryzyko defektów ośrodkowego systemu nerwowego u płodu. W drugim i trzecim trymestrze, jeśli ciąża jest normalna, krótkie, chłodniejsze sauny (nie powyżej 70°C) mogą być bezpieczne, ale zawsze konsultuj z ginekologiem.
Choroby neurologiczne
- Epilepsja (niekontrolowana) – ciepło może być triggerem napadów
- Pewne zaburzenia autonomicznego systemu nerwowego.
Miesiączka – podczas miesiączki nie powinno się saunować. Wysoka temperatura może spowodować obfity krwotok.
Względne przeciwwskazania – konsultuj z lekarzem, ale możliwe z ostrożnością
Zaburzenia rytmu serca (Cardiac arrhythmias) – jeśli masz zaburzenia rytmu serca (np. migotanie przedsionków, tachykardia), sauna może być możliwa, ale pod nadzorem lekarskim. Czasami sauna nawet pomaga w regulowaniu, czasami jest ryzykowna.
Cukrzyca – wysoka temperatura w saunie może wpłynąć na poziomy glukozy we krwi i działanie insuliny. Osoby z cukrzycą powinny monitorować swoje poziomy przed i po saunie. Sauna może być możliwa, ale pod nadzorem lekarskim.
Rozszerzone żyły (varicose veins) lub głębokie zagrożenie zakrzepów – jeśli masz historię zapaści czy rozszerzonych żył, ciepło może pogorszać sytuację. Ograniczona sauna jest możliwa, ale najpierw skonsultuj to kardiologiem.
Leki i substancje, które mogą być problematyczne w saunie:
- Beta-blokery (zmniejszają bicie serca) – mogą zmienić Twoją zdolność do tolerancji ciepła.
- Nitraty (na choroby serca) – kombinacja z sauną może przyczynić się do zawrotów.
- Alkohol – w saunie wzmacnia odwodnienie i zawroty głowy.
- Niektóre antydepresanty oraz leki przeciwlękowe (anksjolityki) mogą wpłynąć na tolerancję temperatury.
- Narkotyki – mogą doprowadzić do śmierci. Absolutny zakaz używania.
Zawsze powiedz swojemu lekarzowi, że chcesz saunować, i pytaj o wpływ leków czy chorób na bezpieczeństwo korzystania z sauny.
Względne przeciwwskazania do krzystania z sauny
Gorączka – jeśli masz gorączkę, nie saunuj. Organizm już walczy z infekcją; sauna dodaje dodatkowe obciążenie.
Infekcje górnych dróg oddechowych – infekcje górnych dróg oddechowych, grypa, zapalenie gardła i inne – unikaj sauny. Czekaj, aż choroba minie.
Problemy z oddychaniem – jeśli masz niekontrolowaną astmę lub przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POCHP) ze znaczną niezdolnością do wysiłku, sauna fińska może być problematyczna i niebezpieczna dla Twojego zdrowia.
Stany zapalne skóry i rany
- Otwarte rany, skaleczenia – unikaj saun (ryzyko infekcji),
- Wirusowe i bakteryjne zapalenia skóry,
- Ostry trądzik – ciepło i pot mogą pogorszyć trądzik,
Bezpieczeństwo dla osób starszych
Starsze osoby (powyżej 65-75 lat) są bardziej podatne na:
- Zawroty i omdlenia z powodu niskiego ciśnienia,
- Arytmie serca pod ciepłem,
- Odwodnienie (mają gorsze czucie pragnienia).
Dla seniorów, krótkie sauny w niższych temperaturach (65-70°C) przez 10 minut, w towarzystwie innych osób, są bezpieczniejsze i mogą przełożyć się na ogólną poprawę zdrowia i kondycji osoby starszej.
Dzieci w saunie
Wbrew niektórym opiniom dzieci również mogą korzystać ze sauny i dobrze jest gdy świadomy rodzic/opiekun wyjaśni i pokaże jak prawidłowo korzystać ze sauny.
- Dzieci powyżej 6-7 lat mogą saunować, ale pod nadzorem,
- Krótsze sesje (5-8 minut), niższa temperatura (60-65°C),
- Zawsze dorosły musi być przy dziecku,
- Nastolatkowie mogą saunować, pod opieką osób dorosłych,
- Noworodki i małe dzieciaki (poniżej 1 roku) nie powinny być w saunie.
Ostrzeżenie przed schładzaniem – specjalnie dla osób z chorobami serca
Osoby z istniejącymi arytmami, niedawnym zawałem czy ciężką chorobą serca powinny unikać zimnych zanurzeń po saunie. Gwałtowna zmiana temperatury (z 85°C do 10°C zimnej wody) może spowodować arytmię lub zawał. Dla nich, łagodne schłodzenie (powietrze, niezbyt zimny prysznic) jest bezpieczniejsze.
Kiedy szukać porady lekarskiej
Jeśli masz jakąkolwiek z poniższych, porozmawiaj z lekarzem PRZED saunowaniem:
- Historia chorób serca, zawałów, arytmii
- Wysokie ciśnienie krwi
- Cukrzyca
- Epilepsja czy inne choroby neurologiczne
- Bierzesz leki serca lub układu nerwowego
- Jesteś w ciąży lub masz miesiączkę
- Masz otwarte rany lub poważne choroby skóry
- Jesteś powyżej 75 lat i saunowałeś rzadko
- Czujesz się osłabiony, chory, czy cokolwiek Ci się nie podoba.
Sumując ryzyka
Sauna jest bezpieczna dla zdecydowanej większości zdrowych ludzi. Jednak osoby z pewnymi warunkami serdeczno-naczyniowych, neurologicznych czy infekcyjnymi powinny unikać lub limitować saunę.
Zawsze: wsłuchaj się w swoje ciało, konsultuj z lekarzem, jeśli są wątpliwości, i nigdy nie zmuszaj się do sauny, jeśli czujesz się źle.